Bayat ekmekten yapılan yemekler-1

Ekmeğin bütün olarak değerlendirilmesine olanak veren yemekler

Cevizli ekmek dolması *

Malzemesi:

1 adet yuvarlak ekmek,

1 su bardağı dolduracak kadar kıyma,

1 adet soğan,

1 yemek kaşığı domates veya biber salçası (ya da iki salçadan da yarımşar kaşık),

1 su bardağı ceviz (dörde bölünmüş),

yarım demet maydanoz,

tuz,

karabiber,

2 su bardağı et suyu,

3 yemek kaşığı tereyağı.

Yapılışı:

Ekmeğin tabanından küçük bir yuvarlak kapak açılır. Açılan yerden ekmek içi boşaltılıp ufalanır.

Kıyma, küçük doğranmış soğan ile tavada pişirilirken, içine salça katılıp kavrulur. Sonra cevizler ve maydanoz eklenir. Daha sonra ufalanmış ekmek içi, tuz, karabiber tavaya dahil edilir. Hepsi iyice karıştırılır.

Pişen bu harç oyulmuş ekmeğin içine doldurulur. Kesilip ayrılmış olan kapak kapatılır.

Ekmek kevgir üzerine koyulur. Ağzı kevgire uygun bir tencereye yarım su bardağı et suyu koyulur. Kevgir bu tencerenin ağzına oturtulur. Et suyu kaynadıkça buharlaşıp ekmek dolmasının pişmesini sağlar. Su azaldıkça ekmeğin üzerinden yavaş yavaş et suyu dökmeye devam edilir.

Ekmeğin üst kabuğu yumuşamaya başlayınca da üzerine erimiş tereyağı gezdirilir.

Ocak kapatılır. Demlendikten sonra, cevizli ekmek dolması servise hazırdır.

* Houston, Texas'dan Zeynep Töre'nin tarifii.

Ekmeğin dilimler halinde değerlendirilmesine olanak veren yemekler

Dilim kayganası

2-3 yumurta çırpılıp 1 kahve fincanı süt veya su ile karıştırılır. Bayat ekmek dilimleri arkalı önlü bu karışıma bulanıp kızgın sıvı yağda kızartılır.

Sarımsaklı ekmek (Tiyriti)

Bayat ekmek dilimleri fırında kıtırlaştırılır.

2-3 diş sarımsak dövülüp tereyağında 1-2 çevrilir. Bolca toz kırmızı biber, bir fiske tuz ve 1 kahve fincanı su eklenip hemen ateşten alınır. Ekmek dilimleri üzerinde gezdirilir.

Ekmek süpürgesi

(Ankara dolaylarından bir tirit çeşidi)

Bayat ekmek dilimlenip bir tepsiye yerleştirilir.

Bir tencerede su kaynatılıp ekmek dilimlerinin üzerinde gezdirilir. Ardından sarımsaklı yoğurt dökülür. Son olarak da, bir tavada yağ ile kavrulan salça ve kırmızı pul biber karışımı gezdirilir.

Burdur ekmek dilimi

Malzemesi:

1 bayat ekmek,

3 adet yumurta,

1 yemek kaşığı nişasta,

3 yemek kaşığı un,

1 çay bardağı rendeIenmiş az tuzlu peynir,

1 küçük demet maydanoz,

1 çay bardağı su,

yeterince tuz,

1 su bardağı çiçek yağı.

Yapılışı:

Un, yumurta ve nişasta birlikte bir tel ile güzelce çırpılır. ıçine bir çay bardağı rendelenmiş peynir, ince kıyılmış maydanoz ve bir çay bardağı su katılarak güzelce karıştırılır.

Diğer taraftan bir veya iki günlük bir bayat ekmek, birer cm. kalınlıkta düzgünce dilimler halinde kesilir. (Peynirin tuzu ile ekmeğin tuzu kafi geleceğinden ekmek dilimi için pek tuz istemez.

Bir tavada bir su bardağı çiçek yağı kızdırılır. Kesilen ekmekler, yumurtalı malzemeye bulanıp çıkarılır; bekletilmeden hemen kızgın yağa atılır. ıki tarafı nar gibi kızartıldıktan sonra sıcak olarak yenir.

Annemin ekmek pizzası *

Malzemesi:

6 dilim bayat ekmek,

150 gr. beyaz peynir,

iri bir domates,

5-6 dal maydanoz,

3 adet yeşil sivri biber,

1 kahve fincanı zeytinyağı.

Not: Bu malzeme, 6 dilim içindir. Dilim sayısına göre, malzeme miktarı ayarlanmalıdır.

Yapılışı:

Ekmekler ince dilimler halinde fırın tepsisine yerleştirilir.

Beyaz peynir ve domates rendelenerek karıştırılır.

Maydanoz ve yeşil biber yıkanıp ince doğranır.

Bütün malzeme, zeytinyağı da eklenerek karıştırılmak sureti ile macun kıvamına getirilir. Bu harç, ekmeklerin üstüne paylaştırılıp sürülür. 

Fırın ızgara konumunda ısıtılır. Tepsi fırına sürülür; üstten ısı verilerek pişirilir. Pizzaların hafifçe kızarması yeterlidir.

* İstanbul'dan Mine Bengüer'in tarifi.

Yumurta yatağı *

Malzemesi (6 dilimlik):

6 büyükçe dilim bayat ekmek,

6 adet yumurta,

1 tatlı kaşığı tuz,

1 tatlı kaşığı kimyon,

1 tatlı kaşığı kırmızı pul biber,

500 gr yoğurt,

1 tatlı kaşığı nane.

Yapılışı:

Bayat ekmek dilimlerinin ortası hafif yayvan oyulur, içlerine yumurta kırılır. Yumurtalı ekmekler, bir tepside fırına verilir; kızarınca ve yumurtalar pişmiş görünüm alınca çıkarılır. Üzerine tuz ve kimyon, kırmızı pul biber serpilir. Servis edilirken de üzerlerine 3'er yemek kaşığı yoğurt koyulup nane serpilir.

* Ankara'dan Gülay Başarır'ın tarifi.

Güveçte ekmek üzeri beşamel soslu ıspanak *

Malzemesi (6 kişilik):

6 adet tek porsiyonluk güveç,

6 dilim kızarmış ekmek,

1 yemek kaşığı sulandırılmış salça.

Ispanak için:

750 gr. ıspanak,

yarım çay bardağı sıvı yağ,

1 baş soğan,

2 yemek kaşığı salça.

Beşamel sos için:

1 yemek kaşığı tereyağı,

yarım çay bardağı sıvı yağ,

2 yemek kaşığı un,

2.5 su bardağı süt, 

1 fiske muskat rendesi,

1 adet yumurta,

150 gr. beyaz peynir,

doğranmış 3 dilim ekmek,

ve üzeri için kaşar peyniri rendesi (konulmasa da olur).

Yapılışı:

Önce ıspanaklar yıkanır ve doğranır.

Diğer yanda bir tencereye sıvı yağ koyulur; soğan yemeklik doğranıp hafif pembe renkte kavrulur. Üzerine salça eklenerek kavurma işlemine devam edilir. Sonra doğranmış ıspanaklar koyulur. Ispanaklar suyunu çekinceye kadar kısık ateşte pişirilir.

Ispanaklar pişerken diğer bir tencereye 1 yemek kaşığı tereyağı ile yarım çay bardağı sıvı yağ koyulur; un eklenir. Unun kokusu çıkıp rengi sararınca, içine süt katılır; unun topaklaşmasına fırsat vermeden hızlı hızlı karıştırılarak muhallebi kıvamında beşamel sos pişirilir.

Sos ılıyınca içine muskat rendesi koyulur; 1 adet yumurta kırılıp karıştırılır. Rendelenen peynir ve küp küp doğranmış bayat ekmekler eklenerek sos karıştırılır.

Kızarmış bayat ekmekler güveçlere yerleştirilir. Üzerine sulandırılmış 1 yemek kaşığı salça gezdirilerek ekmekler biraz ıslatılır. Daha sonra üzerlerine ıspanak paylaştırılarak ekmekler tamamen kapatılır. En üste beşamel sos dökülüp kaşar peyniri rendelenir. 25-30 dakika fırında pişirilerek sıcak sıcak servis edilir.

* Ankara'dan Sibel Çetin'in tarifi.

Sebze bahçesi *

Malzemesi (6 kişilik):

2 adet orta boy kemer patlıcanı,

2 adet orta boy patates,

2 adet orta boy sakız kabağı,

yarım su bardağı un,

6 adet küçük sivri biber,

1 su bardağı çiçek yağı,

3 diş sarımsak,

tuz,

1 kâse yoğurt,

12 dilim bayat ekmek,

12 adet kiraz domates veya 2 adet büyük domates,

birkaç dal yeşillik (maydanoz, dereotu ya da nane).

Yapılışı:

Kabukları alaca soyulan patlıcanlar oval şekil verilerek dilimlenir; tuzlu suya koyulur. Patatesler kabuğu soyulup, oval şekilde birkaç dakika suda bekletilir. Kabaklar kabuğu ile oval şekil verilerek dilimlenir.

Malzemeler çiçek yağında sırasıyla patates, unlanmış kabak, unlanmış patlıcan, biber şeklinde kızartılır. Sebzelerin fazla yağı kağıt havluya emdirilir.

Üç diş sarımsak tuz ile havanda dövülerek, çırpılmış yoğurda eklenir.

Bayat ekmek dilimlerinin kabukları çıkarılır. Üzerine bıçakla bir yemek kaşığı sarımsaklı yoğurt sürülür. Dilimin ortasına patlıcan, bir yanına patates, diğer yanına kabak koyulur. Üzerine ikinci ekmek dilimi konularak aynı işlem tekrarlanır. Ancak, patates ve kabak yer değiştirmelidir. Biber, üç sebzenin üstüne, ekmeğin hizasında yerleştirilir. Üzerine bir kaşık yoğurt dökülür. En üste bir dal yeşillik konulup, yanında domates ile servis yapılır.

Not:

Tarife mantar, taze fasulye, havuç gibi sebzeler eklenebilir.

Bu tarif bir öğün olarak düşünüldüğünden iki ekmek dilimi ile hazırlanmıştır. Garnitür olarak servis yapılacaksa, altı dilim ile ve yarı malzeme ile hazırlanmalıdır.

Sarımsaklı yoğurt yerine, sarımsaklı domates ile hazırlamak da mümkündür.

Ekmek kabukları da galeta unu olarak değerlendirilebilir.

* İstanbul'dan Nalan Alakent'in tarifi.

Brüksel lahanalı peynir eritmesi *

Malzemesi:
      2 adet orta boy soğan,
      ½ kg. brüksel lahanası,
      2 çorba kaşığı sıvı yağ,
      1 tatlı kaşığı tereyağı,
      tuz,
      6 dilim bayat ekmek,
      150 gr. rendelenmiş kaşar peyniri.
      Yapılışı:
      Soğanlar ince ince kıyılır. Brüksel lahanaları üçe dörde bölünüp sıvı yağ-tereyağı karışımında kavrulur. Yeterince tuz katılır.
      Bayat ekmek dilimleri bir tepsiye dizilir. Kavrulan karışım, kaşık yardımı ile ekmeklerin üstüne sürülür. Rendelenmiş kaşar peyniri serpilir.
      200 derecede ısıtılmış fırında yarım saat bekletilir. Peynirler eriyip kızarınca çıkarılır.
      * Gaziantep'ten M. Yeşim Bozgeyik'in tarifi.

Vişneli ekmek tatlısı
      Bayat ekmekten 2 cm. kalınlığında dilimler kesilir. Kabuklar düzgünce kesilerek çıkarılır. Daha sonra dilimler ortadan kesilerek iki parçaya ayrılır; fırın tepsisine dizilir. Orta ısıda hafif pembeleşinceye kadar kızartılır.
      1 kg. toz şeker, 5 su bardağı su, bir tencerede kaynatılıp şurup yapılır. Çekirdekleri çıkarılmış 1 kg. vişne, şuruba katılır; 1-2 taşım kaynatılır. Vişne taneleri bir tabağa alınır.
      Ateşten alınan vişne şurubu, soğumadan, kızartılmış ekmek dilimlerinin üzerine kepçe ile gezdirilir.
      Sonra tepsi ağır ateşte tutularak, içindeki şurup, koyulaşana kadar kaynatılır. Ara sıra tepsi hafifçe sallanarak, ekmeklerin dibe yapışmaması ve şurubu iyice içmesi sağlanır.
      şurup koyulaşınca, tepsi ateşten alınıp soğutulur.
      Ekmek dilimleri tabaklara yerleştirilir. Üzerine krema veya kaymak koyulur. Bunun üzerine de vişne taneleri yerleştirilir.

Francala tatlısı *