Yumurta, anne sütünden sonra insanın ihtiyacı olan tüm besin
öğelerini bulunduran tek besindir. Yeni bir yaşamın özü olduğu
düşünülecek olursa, besleyici değerinin yüksek olması hiç de
şaşırtıcı değildir.
PROTEİN DEĞERİ
Yumurta tüm besinler içerisinde en kaliteli proteini içermektedir.
Çünkü yumurta proteinin de insan vücudunda sentezlenemeyen ve
kesinlikle besinler ile dışarıdan alınması gerekli olan "elzem amino
asitleri" bulunmaktadır. Sindirilebilirliği yüksektir, tamamına
yakını vücut tarafından kullanılmakta ve vücut proteinlerine
dönüşebilmektedir.
Uzmanlar; yeterli ve dengeli beslenmede, hızlı bir büyüme ve gelişme
döneminde olan çocukların, protein tüketimlerinin en az yarısının
hayvansal kaynaklı olması önermektedirler. Bu nedenle çocuk
beslenmesinde protein kaynağı olan yumurtaya gereken önem mutlaka
verilmelidir.
VİTAMİN DEĞERİ
Yumurta başlıca A, D, E ve B grubu vitaminleri olmak üzere diğer
vitaminleri de önemli oranda içermektedir. Yumurta sarısındaki A
vitamini gözün iyi görmesini sağlar, kemik gelişimi ve sağlıklı
dişler için de gereklidir. Vücut hücrelerinin gelişmesine yardım
eder. Solunum ve sindirim sisteminin sağlıklı olmasını ve
enfeksiyonlara karşı korunmasını sağlar.
D vitamini, insan vücudunda kalsiyumun kullanılmasına yardımcı olur.
Yumurta sarısı, D vitamini sağlayan birkaç besinden biridir ve güneş
ışınlarından da yeterince faydalanıldığı takdirde yumurta özellikle
çocuklarda D vitamini eksikliğine bağlı kemik bozukluğu oluşmasını
engeller.
Yumurta E vitamini yönünden de oldukça zengindir. E vitamini
oksidasyonu önleyici etkisinden dolayı, vücudumuzu zararlı maddelere
karşı korur.
B grubu vitaminleri bazı besin öğelerinin vücutta enerjiye
çevrilmesi için gereklidir. Yumurta özellikle B2 vitamini açısından
çok zengindir. Bu vitamin deri ve göz sağlığı için de gereklidir.
Ayrıca yumurta da bulunan kolin, beyin fonksiyonlarının yerine
getirilmesinde önemli rol oynamaktadır.
MİNERAL DEĞERİ
Yumurta, demir ve çinko gibi sağlığımız için çok önemli olan
mineralleri de içermektedir. Demir, kan yapımı için gereklidir.
Demir yetersiz alındığında anemi (kansızlık) oluşur. Ayrıca demirin
büyüme, gelişme ve hastalıklardan koruma rolü vardır.
Yetersizliğinde çocukların öğrenme yeteneği ve okul başarısı azalır.
Yumurtada C vitamini bulunmamasına rağmen C vitamini açısından
zengin bir besinle tüketilirse yapısındaki demirin emilimini
artırmış olursunuz.
Yumurtadaki çinko minerali özellikle büyüme-gelişme ve bağışıklık
sisteminde rolü olduğu için çok önemlidir.
YUMURTANIN YAĞ İÇERİĞİ
Yumurtanın yağ içeriği düşüktür. Büyük bir yumurtada 4.5 gram
civarında yağ bulunur. Bunun 1.5 gramı doymuş yağ asitleri, kalan
kısmı ise, doymamış yağ asitleridir.
YUMURTA KOLESTEROLÜ ARTTIRIR MI?
Bir adet yumurtanın beyazında, kolesterol ve yağ yoktur ancak
sarısında 213 mg kolesterol bulunur. Besinlerdeki yüksek
kolesterolün, kan kolesterolünde direkt artışa neden olduğu
düşünülmüş ve bu nedenle yumurta tüm diyetlerden uzak tutulmuş ve az
tüketilmiştir.
Gerçekte kan kolesterolünün büyük bir kısmı vücut tarafından yapılır.
Kolesterol; insanlar ve tüm hayvanlarda vücutta sentezlenen yağ
benzeri bir maddedir. Sinir liflerinin yalıtımı, hücre duvarının
bütünlüğünün sağlanması, D vitamini sentezi, çeşitli hormonların ve
sindirim salgılarının oluşumu için gereklidir.
Yapılan bilimsel çalışmalar ile kan kolesterol seviyesinin
düzenlenmesinde; beslenme şeklinin, genetik özelliklerin ve yaşam
biçiminin önemli olduğu ortaya çıkmıştır.
Eğer kolesterol metabolizması bozukluğunuz yoksa, yeterli ve dengeli
olarak tüm besin gruplarını tüketiyorsanız, vücudunuz ideal
ağırlığında ise, fiziksel olarak aktifseniz ve sigara
kullanmıyorsanız, yumurtanın yüksek kolesterol içeriğinden dolayı
endişe duyulmasına gerek yoktur.
BUNLARA DİKKAT EDİYOR MUSUNUZ?
• Yumurtanın marketlerde soğuk bölümlerde muhafaza ediliyor olmasına
dikkat edilmelidir.
• Çatlak ve kırık yumurtalar satın alınmamalıdır; çünkü bu
yumurtalar çok çabuk bozulur ve ayrıca mikroorganizmaların
oluşmasına meydan verirler. Yumurtanın kabuğu temiz, düzgün
görünüşlü, yeterli kalınlıkta ve az pürüzlü olmalıdır.
• Yumurta evde buzdolabında ve alınan orijinal karton kutusu
içerisinde, yıkanmadan saklanmalıdır. Yıkandığında doğal koruyucu
tabakasını kaybeder. Bu nedenle yumurta kullanılacağı zaman
yıkanmalıdır.
• Yumurta buzdolabında güçlü kokusu olan besinlerin yakınında
saklanmamalıdır. Çünkü yumurtanın kabuğu gözeneklidir ve yumurta
güçlü kokuları emebilmektedir.
• Yumurtaların, iyi kaliteli olma özelliğini kaybetmeden önce yani
3-4 hafta içerisinde tüketilmesi gerekir.
BUNLARI BİLİYOR MUSUNUZ?
• Yumurta kabuğunda 17.000 adet küçük delik bulunur.
• Buzdolabında bir hafta bekletilmiş yumurta, oda ısısında bir gün
bekletilmiş
yumurtadan daha tazedir.
• Yumurta uzun süre bekletilirse su ve karbordioksit kaybı nedeniyle
ağırlığı azalır. Taze ve bayat yumurtaları ağırlığından da test
edebilirsiniz.
• Yumurta %10 tuzlu suya (yarım litre suya 60 gr tuz) atılacak
olursa taze yumurta dibe çökerken, bayat yumurta yüzeyde kalır.
• Taze yumurta kırıldığında yumurta akı ve sarısı tamamıyla yayılmaz
ve birbirine karışmaz. Ayrıca yumurta sarısı yüksek görünümdedir.
• Yumurta hazırlanılan yiyeceklerin besleyici değerini arttırmada da
kullanılabilir. Sebzelerin protein miktarı düşüktür. Bu nedenle
sebzelere yumurta kırılması protein, vitamin ve mineral açısından
dengeli karışımların oluşmasını sağlar.
• Yumurta tahıl grubundaki besinler ile tüketildiğinde (örneğin;
makarnaya kırılırsa, böreklerde kullanılırsa vb.) protein kalitesini
arttırmış oluruz.
• Yumurta akı proteinlerinin fom oluşturucu ve bu yolla kabarmayı
sağlayıcı özelliği vardır. Bu nedenle kek hazırlamada doğal
kabartıcı olarak tercih edilmektedir.
• Yumurta proteinleri ısı ile katılaştığı için sütlü tatlılarda ve
çorbalarda koyulaştırıcı ve kıvam sağlayıcı olarak kullanılır.
YUMURTA PİŞİRİRKEN
• Yumurtalı yemekler hazırlanmadan önce ve sonra eller, kullanılacak
kaplar ve araçlar yıkanmalıdır.
• Çiğ yumurtalar temiz kaplara kırılmalıdır.
• Kullanılacak sayı kadar yumurta buzdolabından çıkartılmalıdır.
• Yumurta içeren ve yumurtadan zengin yiyecekler hazırlanması
sürelerinin haricinde iki saatten fazla buzdolabının dışında
tutulmamalıdır.
• Yumurta kabuklu olarak pişirildiğinde 4 dakikada beyazı, 12
dakikada tamamı katılaşır.
• Yumurta içeren bütün tarifelere pişirilme işlemi uygulanmalıdır.
Çiğ yumurtanın hem sindirimi güçtür hem de mikroorganizmaların
bulaşma riski vardır. Salmonella enfeksiyonları en çok
rastlanılanıdır.
• Çiğ yumurtanın beyazındaki avidin, sarısında bulunan B grubu
vitaminlerden biyotini bağlayarak kullanılmasını engeller. Pişirme
ile bu olumsuz etki önlenir.
• Yumurtanın pişirilme süresinin iyi ayarlanması gereklidir. Örneğin;
yumurtayı haşlama süresi uzarsa ve yumurta bayatsa sarıdaki demir,
beyazdaki sülfür ile birleşerek yumurta sarısının etrafında yeşil
bir halka oluşur.
• Uzun süre pişirilen yumurtaların sindirimi güçleşir ve uygulanan
pişirme yöntemine göre B grubu vitaminlerde kayıplar oluşur.
Kayıpları önlemek için yumurtayı yağa kırma yerine, diğer yöntemler
ile pişirme tercih edilmelidir.
Not: Bu bilgiler T.C. Tarım Bakanlığı Koruma Kontrol Genel Müdürlüğü Web
Sayfasından alınmıştır.
Tarif
Arama:
YUMURTA
YUMURTANIN YAĞ İÇERİĞİ
